NIEUWS

 

 

H

 

 

 

 

 

                                                                                                                                                          

Schooltjalk 'Ortelius' krijgt nieuwe stek in Doel  

                                                                            

 

Na bijna twee jaar onderhandelen is zaterdag de Antwerpse schooltsjalk 'Ortelius' – beschermd varend erfgoed – naar een terrein in Doel overgebracht. Volgens bewonersgroepering Doel 2020 ‘onmiskenbaar’ een mijlpaal in de heropleving van Doel.

 

Het was Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Matthias Diependaele (N-VA) zelf die de komst (zaterdag) van het historische schip had aangekondigd en had willen bijwonen. Hij zou daarmee aangeven dat hij van de herbestemming van Doel werk wil maken. Diependaele moest op de valreep afzeggen omdat hij corona heeft opgelopen. Hij stuurde zijn kabinetsmedewerkers.

Aan de overbrenging van de 'Ortelius' – met een uitzonderlijk vervoer door de firma Aertssen, die vlakbij in Verrebroek een gloednieuwe vestiging heeft – ging heel wat getouwtrek vooraf. Antwerpen had de verkoop van het oude, onderkomen en afgetuigde schip in april 2020 goedgekeurd nadat het al meer dan een jaar te koop stond. Volgens Doel 2020 was er aanvankelijk heel wat tegenkanting van verschillende overheden toen bleek dat de vzw de Maakschappij het schip naar Doel wou brengen. Het heette dat men "geen precedenten wilde scheppen". “Of men verwees naar de toekomststudie voor Doel die ... opgeschort was. In januari van 2021 klaagden de vzw en Doel 2020 de aanhoudende obstructie aan. Eind februari liet de vzw aan de bevoegde minister weten dat het schip sowieso naar Doel zou komen. Desnoods zou het op de kade zelf gerestaureerd worden”, aldus Doel 2020.

“Begin maart 2021 kwam er dan eindelijk groen licht” en begonnen, aldus de bewonersgroep, zowel de gemeente Beveren, als het kabinet, als de Maatschappij Linker Scheldeoever, constructief mee te werken aan een oplossing. Het resultaat was het voorbije weekend het nachtelijke transport op een dieplader van Aertssen. Daarna takelden twee kranen van het Nederlandse Mammoet het schip op een braakliggend terrein in de Camermanstraat, de hoofdstraat van Doel, die uitgeeft op de kerk. De mast van het 23 meter lange en 86 ton zware schip moest ingekort worden om – met een speling van amper 5 centimeter – door de Liefkenshoektunnel te geraken. De stalen mast zal er later terug worden opgezet.


Vaardigheden

De vzw de Maakschappij werd opgericht door de Doelenaars Pieter Ghysels, Katrien Pauwels, Kevin De Mey en Liese Stuer. Zij engageert zich om het beschermd erfgoed te restaureren en toegankelijk te maken voor het publiek. In een latere fase wil initiatiefnemer Pieter Ghysels met het schip terug effectief gaan varen. Een deelname aan de Tall Ships Race in 2022, zoals ooit aangekondigd, lijkt niet meer haalbaar. De vzw heeft het nu over het in gebruik nemen ‘over afzienbare tijd’. 

Behalve Doel nieuw leven in te blazen, wil de vzw vooral jongeren allerlei vaardigheden bijbrengen om hen meer kansen te geven op de arbeidsmarkt. Zo bijvoorbeeld restauratie. De vzw mag daarvoor van de Vlaamse overheid gebruikmaken van een monumentaal leefstaand pand in Doel: het Atelier De Nijs.


Craeybeckx

Over de voorgeschiedenis van de 'Ortelius' – genoemd naar de Antwerpse cartograaf – is bitter weinig gekend. Het schip werd in 1898 gebouwd bij de scheepswerf A. de Goede in Zwartsluit (Overijsel, vlak bij de toenmalige Zuiderzee). Het werd gebouwd met een stalen, geklinknagelde romp volgens de plannen van een houten tsjalk. Dat is een binnenvaartschip waarmee eeuwenlang op de Nederlandse binnenwateren werd gezeild. In 1948 werd het geschonken aan de Antwerpse burgemeester Craeybeckx, die het liet ombouwen tot een schoolschip met een vaste bemanning-stadsambtenaren en slaapplaatsen voor 22 jongeren. Dat was om de Antwerpse schooljeugd (uit het vrij onderwijs) aan te zetten tot watersport. Een ander schoolschip, de 'Gerlache', was bedoeld voor jongeren uit het stadsonderwijs.

Het schip kreeg in de loop van de jaren nieuwe motoren en onderging tal van wijzigingen. Zo werden uit een eik uit het Antwerpse Nachtegaalpark, nieuwe zwaarden gemaakt. Maar na heel wat besparingsrondes werd de 'Ortelius' in 2006 afgekeurd en uit de vaart genomen. Sindsdien lag het te verkommeren op een kade vlakbij het nieuwe Havenhuis.


Ommekeer

Dat het schip nu, met de uitdrukkelijke steun van minister Diependaele, naar Doel is overgebracht, betekent volgens Doel 2020 “onmiskenbaar een merkpunt”. “Het illustreert dat niemand nog twijfelt aan een nieuwe toekomst voor Doel. Én dat er veel mogelijk is in het historische dorp.” “Doel 2020 hoopt dat hiermee de ommekeer écht is ingezet. De bewonersvereniging dringt er op aan dat de Vlaamse overheid, MLSO (Maatschappij Linkerscheldeoever, red.) en de gemeente Beveren in de toekomst hun volle steun verlenen aan andere privé-initiatieven die een meerwaarde kunnen betekenen voor het historische dorp of het talrijke aanwezige bouwkundig erfgoed”.


Internationaal

Overigens is dit de tweede erkenning van Doel in enkele weken. Vorige maand droeg de Nederlandse Erfgoedvereniging Bond Heemschut het dorp Doel en de omliggende polders voor als ‘meest bedreigd erfgoed’ in het “7 Most Endangered Programme” van Europa Nostra. Dat programma werd in januari 2013 gelanceerd door Europa Nostra met European Investment Bank Institute als oprichtende partner en de Development Bank van de Raad van Europa als geassocieerde partner. De Bond Heemschut ijvert voor de bescherming van waardevolle objecten en gebieden.


Paul Verbraeken

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ajxmenu1